မြန်မာပြည် ယနေ့သတင်းစုံ-UN စွပ်စွဲချက်၊Kokang တိုက်ပွဲ၊ရွေးတုသမ္မတမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့နိုင်ငံတကာလှုပ်ရှားမှု

 မြန်မာနိုင်ငံမှာ 2021 အာဏာသိမ်းပြီးနောက် 5 နှစ်ကျော်အကြာမှာ စစ်ပွဲတွေ၊ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုတွေ၊ နယ်စပ်ပြဿနာတွေနဲ့ ယနေ့တိုင်ဆက်လက်ရှိနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနေ့ထွက်လာတဲ့ အဓိကသတင်း 3 ပုဒ်ကို စုစည်းတင်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။

*1. UN: စစ်တပ်က ကျောင်းနဲ့ဆေးရုံကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်နေ*

ကုလသမဂ္ဂ Independent Investigative Mechanism for Myanmar - IIMM က Aug 12 ရက်နေ့မှာ 2025 July ကနေ 2026 June အထိ အစီရင်ခံစာအသစ်ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။

အစီရင်ခံစာရဲ့ အဓိကအချက်တွေကတော့ 👇

- *ပြည်သူတွေကို ရည်ရွယ်တိုက်ခိုက်မှု*: နေအိမ်တွေ၊ ကျောင်းတွေ၊ ဆေးရုံတွေ၊ ဘုရားကျောင်းတွေနဲ့ ဒုက္ခသည်စခန်းတွေကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတွေ တိုးလာတယ်

- *ကလေးတွေထိခိုက်မှု*: လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရတဲ့နေရာတွေမှာ ကလေးတွေအများဆုံးသေဆုံးထိခိုက်နေတယ်

- *နည်းပညာအသစ်*: စစ်တပ်က motorised power gliders နဲ့ drone တွေကိုသုံးလာလို့ ပြည်သူတွေရှောင်တိမ်းဖို့အချိန်မရတော့ဘူးလို့ IIMM အကြီးအကဲ Nicholas Koumjian ကဆိုတယ်

- *စစ်ရာဇဝတ်မှု*: ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှု၊ တရားမဝင်ဖမ်းဆီးမှု၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်မှုတွေကိုလည်း အဖွဲ့အစည်းအသီးသီးက ကျူးလွန်နေတယ်လို့ဖော်ပြတယ်

IIMM က 1,600 ကျော်တဲ့ ရင်းမြစ်တွေကနေ သက်သေအထောက်အထားတွေစုပြီး နောင်တရားစွဲဆိုမှုတွေအတွက် သိမ်းဆည်းထားတယ်လို့လည်း ပြောပါတယ်။ ရွေးကောက်ပွဲ Dec 2025 - Jan 2026 မတိုင်ခင် တိုက်ခိုက်မှုတွေ အထူးပြင်းထန်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။

*2. တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် Kokang မှာ တိုက်ပွဲ - ဒုက္ခသည် 30,000 ကျော်ထွက်*

Aug 8 ရက်နေ့က Kokang ဒေသမှာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပါတယ်။

မြန်မာဒုတိယပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ် ဖုန်းဆွေရဲ့ ပြောကြားချက်အရ တရုတ်နဲ့အတူ "တရားမဝင်မှုတိုက်ဖျက်ရေး" အစည်းအဝေးမှာ ရရှိတဲ့သတင်းအရ Kokang နယ်စပ်နားက တရားမဝင်လက်နက်စက်ရုံကို စစ်တပ်ကဝင်ရောက်သိမ်းဆည်းခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီနောက် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့က ရဲစခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြီး ရဲအရာရှိ 39 ယောက်ကို ဖမ်းဆီးခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာ ရဲ 15 ယောက်သေဆုံးတယ်လို့ သိရပါတယ်။ အပြန်အလှန်တိုက်ပွဲတွေမှာ စစ်သည် 11 ယောက်၊ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ဝင် 8 ယောက်လည်း သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။

ဒီတိုက်ပွဲကြောင့် ဒေသခံ 30,000 ကျော်ဟာ တရုတ်နိုင်ငံ Yunnan ပြည်နယ် Mangka မြို့ကိုထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရပါတယ်။ အခုတော့ စစ်တပ်က Kokang ဒေသကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ထားပြီဖြစ်ပြီး ဒုက္ခသည်အချို့ ပြန်လည်နေရပ်ပြန်နေကြပြီလို့ ဆိုပါတယ်။

ဒီကိစ္စနဲ့ပတ်သက်ပြီး စစ်ကောင်စီက တရုတ်နဲ့ဆက်ဆံရေးကောင်းနေဆဲဖြစ်ကြောင်းပြဖို့ ကြိုးစားနေတယ်လို့ လေ့လာသူတွေက သုံးသပ်ပါတယ်။

*3. Min Aung Hlaing: ရုရှားခရီး၊ ထိုင်းတွေ့၊ ASEAN ကို တုံ့ပြန်*

သမ္မတရာထူးရပြီးနောက် Min Aung Hlaing ရဲ့ နိုင်ငံတကာလှုပ်ရှားမှုတွေ ဆက်တိုက်ရှိနေပါတယ်။

*က. ရုရှားခရီးစဉ်*  

သမ္မတဖြစ်ပြီးနောက် ပထမဆုံးတရားဝင်နိုင်ငံခြားခရီးအဖြစ် ရုရှားနိုင်ငံကို သွားရောက်နေပါတယ်။ ရုရှားသမ္မတ Vladimir Putin နဲ့တွေ့ဆုံပြီး စစ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ စွမ်းအင်ကိစ္စတွေဆွေးနွေးမယ်လို့ မျှော်လင့်ရပါတယ်။

*ခ. ထိုင်းနဲ့ဆွေးနွေးမှု*  

Aug လအစောပိုင်းမှာ ထိုင်းနိုင်ငံ Bangkok ကိုသွားရောက်ပြီး ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် Anutin Charnvirakul နဲ့တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။ ထိုင်းဘက်က မြန်မာကို ASEAN ထဲပြန်လည်ပါဝင်ဖို့ တွန်းအားပေးနေပါတယ်။

*ဂ. ASEAN ကိုတုံ့ပြန်*  

ဒါပေမယ့်လည်း မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက "ASEAN အထူးသံတမန်ရာထူးမလိုတော့ဘူး" လို့ ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ 2021 မှာ ASEAN နဲ့သဘောတူထားတဲ့ "Five-Point Consensus" ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်ကိုလည်း "ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု" လို့ပြောပြီး ပယ်ချခဲ့ပါတယ်။ Dec-Jan မှာကျင်းပခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကြောင့် ASEAN အထူးသံတမန်မလိုတော့ဘူးလို့ အကြောင်းပြခဲ့ပါတယ်။

*4. အခြားအရေးကြီးသတင်းများ*

*ရွေးကောက်ပွဲနောက်ဆက်တွဲ*  

Dec 2025 - Jan 2026 ရွေးကောက်ပွဲမှာ စစ်ထောက်ခံပါတီက အနိုင်ရခဲ့ပြီး Min Aung Hlaing က သမ္မတဖြစ်သွားခဲ့ပါတယ်။ 2027 ခုနှစ်မှာ မဲမပေးရသေးတဲ့ မဲဆန္ဒနယ် 172 မှာ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲလုပ်မယ်လို့ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေငြာထားပါတယ်။

*ငြိမ်းချမ်းရေးမျှော်လင့်ချက်*  

တစ်ဖက်မှာတော့ SCEF ဆိုတဲ့ တိုင်းရင်းသားအဖွဲ့တွေနဲ့ စစ်ကောင်စီကြား "ဆွေးနွေးမယ့်အကြောင်းကို ဆွေးနွေးမယ်" ဆိုတဲ့ အဆင့်ဆွေးနွေးပွဲတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ Reuters ကသုံးသပ်ထားပါတယ်။

*စီးပွားရေး*  

2026 Apr-July အတွင်း နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု 829.75 million USD ကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့တယ်လို့ စီးပွားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

*နိဂုံးချုပ်*

2021 Feb 1 အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံမှာ လူ 100,000 ကျော်သေဆုံး၊ 3.6 million ကျော်နေရပ်စွန့်ခွာနေရပြီလို့ ကုလသမဂ္ဂကခန့်မှန်းထားပါတယ်။

ယနေ့အခြေအနေက နိုင်ငံတကာဖိအားတွေ၊ နယ်စပ်တိုက်ပွဲတွေ၊ ပြည်တွင်းစစ်တွေနဲ့ ရှုပ်ထွေးနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။ Min Aung Hlaing အစိုးရကတော့ ရုရှား-တရုတ်-ထိုင်းနဲ့ ဆက်ဆံရေးတိုးပြီး အသိအမှတ်ပြုမှုရဖို့ကြိုးစားနေပြီး၊ UN နဲ့ ASEAN ကတော့ လူ့အခွင့်အရေးနဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ဖိအားပေးနေဆဲဖြစ်ပါတယ်။

---

_Source: UN News, Reuters, Goldsea, DRC Public Health Institute_